تصور کنید جلوی شما دریا است و پشتِ سرتان تپه‌ای پوشیده از درخت، و زمینِ زیرِ پایتان از ساحل به سمتِ جنگل بالا می‌رود. بیشترِ ما در چنین جایی فقط یک ویلای کوچک تصور می‌کنیم. دفترِ معماریِ کره‌ایِ SKM Architects روی همین نوع زمین در گیجانگِ بوسان مجموعه‌ای با ۳۹۲ اتاق ساخته است. نامش «ویلاژ د آنانتی» است و ArchDaily آن را مجتمعی تفریحی و فرهنگی معرفی می‌کند که آرامشِ دریا و جنگل را کنارِ شور و جنبشِ زندگیِ شهری می‌گذارد. در این مقاله می‌بینیم معمار با این شیب چه کرده، این همه اتاق را چطور تقسیم کرده و چرا مجموعه بیشتر به یک شهرکِ کوچک شبیه است تا یک هتل. در پایان هم سری به سواحلِ خودمان می‌زنیم.
در یک نگاه
ویلاژ د آنانتی مجتمعی تفریحی و فرهنگی با ۳۹۲ اتاق است که SKM Architects آن را از ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۳ روی زمینی شیبدار به مساحتِ ۱۶۰٬۳۲۴ مترمربع در گیجانگِ بوسان ساخت. ۲۷۸ اتاق در واحدهای پنت‌هاوسی و ۱۱۴ اتاق در هتل است. ۱۱ میدان و یک مسیرِ پیادهٔ ۳٫۶ کیلومتری مجموعه را شبیهِ شهرکی کوچک کرده‌اند.
- ویلاژ د آنانتی در گیجانگِ بوسان مجتمعی ۳۹۲ اتاقه است که روی زمینی شیبدار میان دریا و تپههای جنگلی ساخته شده.
- زیربنای کلِ پروژه حدودِ ۱۶۲٬۰۷۰ مترمربع است، یعنی تقریباً برابرِ مساحتِ زمینِ ۱۶۰٬۳۲۴ مترمربعیِ آن.
- از ۳۹۲ اتاق، ۲۷۸ اتاق در واحدهای پنت‌هاوسی و ۱۱۴ اتاق در هتل است و فضای فرهنگیِ چندکاربره حدودِ ۶٬۰۰۰ پیونگ (نزدیکِ ۱۹٬۸۰۰ مترمربع) زیربنا دارد.
- مسیرِ پیاده‌ای به طولِ ۳٫۶ کیلومتر دورِ کلِ زمین می‌چرخد و ۱۱ میدانِ روباز را به هم وصل می‌کند.
- کنارِ دریای خزر، طبقِ قانونِ اراضیِ مستحدث و ساحلی (مصوبِ ۱۳۵۴)، هر ساختمانی در نوارِ ۶۰ متریِ حریمِ ساحل ممنوع است.
ویلاژ د آنانتی چیست و کجا ساخته شده؟
ویلاژ د آنانتی مجتمعی تفریحی و فرهنگی با ۳۹۲ اتاق است که در گیجانگ‌گون، در حاشیهٔ شهرِ بوسانِ کره جنوبی، ساخته شده. زمینِ پروژه شیب دارد؛ از یک سو به دریا می‌رسد و از سوی دیگر به تپههای جنگلی.
مساحتِ زمین، به گزارشِ ArchDaily، ۱۶۰٬۳۲۴ مترمربع است؛ یعنی حدودِ ۱۶ هکتار. روزنامهٔ The Asia Business Daily همین زمین را حدودِ ۱۶۰ هزار مترمربع (نزدیکِ ۴۸٬۴۰۰ پیونگ، واحدِ سنتیِ مساحت در کره) نوشته و آن را بزرگ‌ترین پروژهٔ شرکتِ آنانتی تا آن زمان خوانده است. زیربنای کل، یعنی جمعِ مساحتِ همهٔ طبقه‌های همهٔ ساختمان‌ها، حدودِ ۱۶۲٬۰۷۰ مترمربع است.
این دو عدد کنارِ هم معنای جالبی دارند. زیربنا تقریباً برابرِ مساحتِ زمین است و نسبتِ آن‌ها به حدودِ ۱ می‌رسد. پروژه‌ای به این بزرگی، با این نسبت، روی زمینی پراکنده شده که جا برای فضای باز و مسیرِ پیاده دارد و در یک برجِ بلند جمع نشده است.
به نوشتهٔ یک راهنمای سفر، ساختِ پروژه حدودِ پنج سال طول کشیده، از مهِ ۲۰۱۸ تا مهِ ۲۰۲۳. افتتاحِ رسمی هم ۱۹ ژوئیهٔ ۲۰۲۳ بود و Stars and Stripes Korea آن را بزرگ‌ترین استراحتگاهِ سازگار با محیط‌زیستِ بوسان نامیده است. ArchDaily گزارشِ خود دربارهٔ پروژه را در اکتبرِ ۲۰۲۶ منتشر کرده است.
معمار با زمینِ شیب‌دارِ میان دریا و جنگل چه کرده است؟
ایدهٔ اصلیِ طرح، به نوشتهٔ منبع، «گذارِ نرم از ساحل به جنگل» است. یعنی کسی که از لبِ آب به سمتِ تپه حرکت می‌کند، نباید یک‌باره از منظره‌ای به منظرهٔ دیگر پرت شود.
این ایده را می‌شود ساده فهمید. زمینِ شیبدار خودش یک پلکان است و هر ارتفاعش چیزِ متفاوتی نشان می‌دهد. پایینِ شیب به دریا نزدیک است و بالای آن به درخت‌ها. معماری که بخواهد این گذار نرم باشد، باید مسیرها و ساختمان‌ها را طوری بچیند که آدم آهسته از یکی به دیگری برسد.
یک نکته را صادقانه بگوییم: منابعی که در دست داریم جزئیاتِ فنیِ کار روی شیب را نمی‌گویند. نمی‌دانیم ساختمان‌ها پله‌پله روی زمین نشسته‌اند یا زمین را خاک‌برداری کرده‌اند، و دربارهٔ نوعِ پی (بخشی از ساختمان که بار را به زمین می‌رساند) هم چیزی گزارش نشده. پس این‌جا فقط از ایده‌ای حرف می‌زنیم که معمار اعلام کرده، نه از روشِ اجرا.
این‌قدر تأکید دلیل دارد. ساختن روی شیب، به‌خصوص کنارِ دریا، از آن کارهایی است که تصمیمش با چشم و سلیقه گرفته نمی‌شود. پایداریِ شیب و طراحیِ پی را باید مهندسِ ژئوتکنیک و سازهٔ دارای صلاحیت، بر پایهٔ آزمایشِ خاک و مقرراتِ همان کشور، تعیین کند.
۳۹۲ اتاقِ ویلاژ د آنانتی چطور تقسیم شده‌اند؟
بیشترِ اتاق‌ها در واحدهای پنت‌هاوسی است و کمترشان در هتل. از ۳۹۲ اتاق، ۲۷۸ اتاق (حدودِ ۷۱ درصد) در سه گونه واحدِ پنت‌هاوسی به نام‌های Manor House، Clipper و Mansion قرار دارد و ۱۱۴ اتاق (حدودِ ۲۹ درصد) در هتلِ آنانتی.
The Asia Business Daily ترکیبِ پروژه را این‌طور شرح می‌دهد: ویلاهای مستقل، پنت‌هاوس‌ها و هتلِ Ananti at Busan، به‌اضافهٔ یک فضای فرهنگیِ چندکاربره. «چندکاربره» یعنی یک فضا که چند کار را هم‌زمان در خود جا می‌دهد، مثلاً فروشگاه، کتاب‌خانه و سالنِ برنامه. زیربنای این بخشِ فرهنگی حدودِ ۶٬۰۰۰ پیونگ است، نزدیکِ ۱۹٬۸۰۰ مترمربع، یعنی حدودِ ۱۲ درصدِ زیربنای کل.
این تقسیم‌بندی منطقِ روشنی دارد. اگر همهٔ ۳۹۲ اتاق در یک هتلِ بزرگ جمع می‌شد، مجموعه یک ساختمانِ اصلی داشت با چند حیاط. وقتی اتاق‌ها میانِ ویلا، پنت‌هاوس و هتل پخش می‌شوند و یک بخشِ فرهنگیِ بزرگ هم کنارشان می‌آید، چند مقصدِ جدا شکل می‌گیرد که آدم را از یکی به دیگری می‌کشاند.
جدولِ زیر عددها را کنارِ هم می‌گذارد.
- بخش: واحدهای پنت‌هاوسی (Manor House، Clipper، Mansion) · تعداد یا اندازه: ۲۷۸ اتاق · سهم: حدودِ ۷۱٪ اتاق‌ها
- بخش: هتلِ آنانتی · تعداد یا اندازه: ۱۱۴ اتاق · سهم: حدودِ ۲۹٪ اتاق‌ها
- بخش: فضای فرهنگیِ چندکاربره · تعداد یا اندازه: حدودِ ۶٬۰۰۰ پیونگ (≈۱۹٬۸۰۰ مترمربع) · سهم: حدودِ ۱۲٪ زیربنای کل
- بخش: زیربنای کلِ پروژه · تعداد یا اندازه: ≈۱۶۲٬۰۷۰ مترمربع · سهم: —
چرا ویلاژ د آنانتی شبیهِ یک شهرکِ کوچک است؟
چون فضای عمومیِ آن مثلِ یک شهر چیده شده: میدان دارد، خیابانِ پیاده دارد و ساختمانی عمومی که آدم‌ها را جمع می‌کند. مجموعه ۱۱ میدانِ روباز دارد و یک گذرگاهِ پیاده (پرومناد، یعنی مسیرِ قدم‌زدن برای تفریح) به طولِ ۳٫۶ کیلومتر که دورِ کلِ زمین حلقه میزند.
۳٫۶ کیلومتر را این‌طور تصور کنید: به گفتهٔ منبع، پیاده‌رفتنِ کاملِ این حلقه حدودِ یک ساعت طول میکشد. یعنی در یک پیاده‌رویِ عصرگاهی می‌شود کلِ مجموعه را دید و از کنارِ دریا تا لبهٔ جنگل رفت. همین مسیر است که ایدهٔ «گذارِ نرم از ساحل به جنگل» را برای بازدیدکننده ملموس می‌کند.
میدان‌ها هم کارِ گره را می‌کنند. در یک شهرکِ واقعی، میدان جایی است که مسیرها به هم می‌رسند و آدم‌ها می‌ایستند. یازده میدان روی یک حلقهٔ پیاده یعنی تقریباً هر چند صد متر یک توقفگاه، و این چیزی است که مجتمع را از یک هتلِ تک‌ساختمانی جدا می‌کند.
قلبِ فرهنگیِ این شهرک کتاب‌فروشی‌ای به نامِ Eternal Journey (سفرِ جاودان) است. با ۱٬۵۴۰ مترمربع، بزرگ‌ترین فضای «آنانتی تاون» است؛ تقریباً هم‌اندازهٔ پانزده آپارتمانِ صدمتری. کتاب‌هایش در ۵۵ موضوع دسته‌بندی شده و در آن اجرا، سخنرانی و نمایشگاه هم برگزار می‌شود. وقتی بزرگ‌ترین ساختمانِ عمومیِ یک مجتمعِ تفریحی کتاب‌فروشی است، پیام روشن است: این‌جا قرار است فقط جای خواب نباشد.
ویلاژ د آنانتی در ادامهٔ چه پروژه‌ای ساخته شد؟
ویلاژ د آنانتی اولین پروژهٔ آنانتی روی این ساحل نیست. در همسایگی‌اش Ananti at Busan Cove قرار دارد، که پیش‌تر Hilton Busan نام داشت و ۳۱۰ اتاق دارد؛ این مجموعه به مرحلهٔ قبلیِ توسعه روی همین ساحل تعلق دارد.
The Korea Times در سالِ ۲۰۱۷ نوشته بود واحدهای Ananti at Busan طرحی با الهام از قایقِ تفریحی (یات) دارند و دوبلکس‌اند، یعنی دو طبقه در یک واحد، با پنجره‌هایی از کف تا سقف رو به دریا و جنگل. پس رابطه با دریا و جنگل برای این شرکت از قبل یک دغدغه بوده و ویلاژ د آنانتی آن را در مقیاسی بسیار بزرگ‌تر ادامه می‌دهد.
اگر همین پروژه کنارِ دریای خزر بود، چه قانونی جلویش بود؟
کنارِ خزر، نوارِ ۶۰ متریِ ساحل اصلاً جای ساختمان نیست. «قانونِ اراضیِ مستحدث و ساحلی» که ۲۹ تیرِ ۱۳۵۴ تصویب شد، در بندِ «د» مادهٔ ۲ حریمِ دریای خزر را ۶۰ متر تعیین کرده است. این ۶۰ متر از دورترین نقطه‌ای اندازه‌گیری می‌شود که آب در سالِ ۱۳۴۲ به آن رسیده بود.
در این نوار هر ساختمان یا تأسیساتی ممنوع است و مادهٔ ۱۱ همان قانون برای متجاوزان تا سه سال زندان و رفعِ تصرف پیش‌بینی کرده است. طبقِ یک گزارشِ خبری، این حریمِ ۶۰ متری زیرِ نظرِ وزارتِ نیرو است و سازمانِ جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کارِ واگذاری و پیگیریِ حقوقیِ اراضیِ ساحلی را بر عهده دارد.
یک تفاوتِ مهم را در نظر داشته باشید: این یک قانون است، نه بخشی از مقرراتِ ملیِ ساختمان. پروژهٔ بوسان تابعِ قانون‌های کرهٔ جنوبی است و هیچ‌کدام از جزئیاتِ آن را نمی‌شود معیارِ مجاز بودنِ ساخت‌وساز در ایران گرفت. اگر قصدِ خرید یا ساخت در زمینی ساحلی در شمال را دارید، پیش از هر چیز وضعیتِ حقوقیِ زمین را از مرجعِ رسمی استعلام کنید.
ساختن روی زمینِ شیبدار در ایران تابعِ کدام مقررات است؟
طراحیِ پی برای ساختمان روی زمینِ شیبدار در ایران باید با مبحثِ هفتمِ مقرراتِ ملیِ ساختمان مطابق باشد. این مبحث به طراحی و اجرای پی‌ها می‌پردازد.
طبقِ منبع، ویرایشِ ۱۴۰۰ این مبحث اصلاح شده و بخشی با عنوانِ «گودبرداریِ شیب پایدار» از آن حذف شده است. بنابراین برای الزاماتِ ژئوتکنیکی و پایداریِ شیب باید آخرین ویرایشِ رسمی را دید، نه نسخه‌ای که چند سال پیش دانلود شده.
این مقاله دستورِ اجرایی نمی‌دهد و نباید هم بدهد. طراحیِ پی، خاک‌برداری و پایدارسازیِ شیب کارِ مهندسِ دارای صلاحیت است که زمین را بررسی می‌کند و طرح را بر پایهٔ مقرراتِ ملی و نظرِ مرجعِ صدورِ پروانه می‌نویسد. آنچه از ویلاژ د آنانتی می‌شود آموخت، نگاهِ کلیِ طراحی است: پخش کردنِ برنامه روی زمین، مسیرِ پیادهٔ پیوسته و فضای عمومی.
پرسش‌های پرتکرار
ویلاژ د آنانتی چند اتاق دارد و کجاست؟
۳۹۲ اتاق دارد و در گیجانگگونِ بوسانِ کره جنوبی، روی زمینی شیبدار میان دریا و تپههای جنگلی ساخته شده است.
معمارِ ویلاژ د آنانتی کیست و ساختش چقدر طول کشید؟
SKM Architects آن را طراحی کرده و به نوشتهٔ یک راهنمای سفر، اجرایش حدودِ پنج سال، از مهِ ۲۰۱۸ تا مهِ ۲۰۲۳، طول کشیده است. افتتاحِ رسمی ۱۹ ژوئیهٔ ۲۰۲۳ بود.
مسیرِ پیادهٔ ویلاژ د آنانتی چقدر است؟
یک گذرگاهِ پیادهٔ ۳٫۶ کیلومتری دورِ کلِ زمین حلقه میزند که پیمودنش حدودِ یک ساعت طول میکشد و ۱۱ میدانِ روباز در مجموعه هست.
آیا می‌شود کنارِ ساحلِ خزر چنین مجتمعی ساخت؟
در نوارِ ۶۰ متریِ حریمِ دریای خزر، طبقِ قانونِ اراضیِ مستحدث و ساحلی (۱۳۵۴)، هر ساختمانی ممنوع است. بیرون از این نوار هم مجاز بودنِ ساخت را مرجعِ رسمی و پروانهٔ ساختمانی تعیین می‌کند، نه نمونه‌های خارجی.
برای ساختن روی زمینِ شیبدار کدام مبحثِ مقررات ملی را باید دید؟
مبحثِ هفتم (پی و پیسازی). ویرایشِ ۱۴۰۰ اصلاح شده، پس آخرین ویرایشِ رسمی را ببینید و طراحی را به مهندسِ دارای صلاحیت بسپارید.
جمع‌بندی
ویلاژ د آنانتی نشان می‌دهد که یک مجتمعِ تفریحیِ بزرگ لازم نیست یک ساختمانِ غول‌پیکر باشد. SKM Architects ۳۹۲ اتاق را میانِ پنت‌هاوس‌ها، ویلاها و یک هتل پخش کرده، حدودِ ۱۹٬۸۰۰ مترمربع را به فضای فرهنگی داده و همه را با ۱۱ میدان و حلقه‌ای پیاده به طولِ ۳٫۶ کیلومتر به هم دوخته است. نتیجه چیزی شبیهِ شهرکی کوچک است که از لبِ دریا تا لبهٔ جنگل ادامه دارد. برای ما در ایران، درسِ این پروژه در نگاهِ طراحی است، نه در جزئیاتِ اجرا. ساحلِ خزر حریمِ قانونیِ ۶۰ متری دارد، ساختن روی شیب تابعِ مبحثِ هفتم است و هر تصمیمِ فنی با مهندسِ دارای صلاحیت.
